Джәһилия деген не?

[Абу Дауд]

ассаляму алейкум уа рахматуллахи уа баракятух! "джаһилия" терминін түсіндіріп берсеңіздер? баракяллаху фикум!

[Daniyar Abu Zakariya]

абу дауд жазған

ассаляму алейкум уа рахматуллахи уа баракятух! "джаһилия" терминін түсіндіріп берсеңіздер? баракяллаху фикум!

`алейкум сәләм уә рахмәтуллаһи уә бәрәкәтуһ!

аса қамқор, ерекше мейірімді аллаһтың атымен!

джәһилия деген не?

хафиз ибн хаджар айтқан: «әл-джаһилия – бұл, исламнан алдын болған нәрсе» (“фатхул-бәри” 10/468).

имам әл-мунәуи айтқан: «әл-джәһилия – бұл пайғамбарлықтан бұрын болған нәрсе. оның бұлай алуынын себебі, адамдардың ол кезеңде өте надан болғандықтарынан» (“фәйдул-қадир” 1/462).

шейхулислам ибн тәймийя былай дедәі: «аллаһ елішісі (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жіберілуінен бұрын адамдар надандыққа қатысты джәһилияда болған еді. олардың айтып жүрген басрлық сөздері мен жасап жүрген юарлық істері, надан адамдардың оларға бекіткені әрі надан адамдардыі жасап жүргені болып табылатын еді. бұның барлығы толық джәһилиға байланысты. алайда, елшінің (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жіберілуінен кейін, джәһилия бір қалада болып, басқа қалада оның болмауы мүмкін, мысалы кәпірлердің қаласында. (ол) бір адамның бойында болып, басқа адамның бой ында табылмауы да мүмкін, мысалы, ислам мемлекетінде тұрса да, әлі ислам дінін қабылдамаған адам. алайда, юелгілі уақыт туралы айтатын болсақ, онда мухаммадтың (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) келуінен кейін джәһилия жоқ!» (“иқтида сират әл-мустақим” 78).

шейх фәузаннан: «джәһилия» терминін қазіргі уақыттағы ислам қоғамдастықтарына қатысты қолнануға бола ма?», - деп сұрағанда, ол былай жауап берді:
«толық джәһилия пайғамбардың (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жіберілуінен кейін жоқ болды, сондықтан бұл терминді ислам қоғамбастықтарына қатысты жалпылай түрде қодануға болмайды. ал оны белгілігі нәрселерге немесе жеке адамдарға, немесе жеке топтарға қатысты қолдану туралы айтар болсақ , онда бұл рұқсат етіледі. өйткені, пайғамбарымыз (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) әбу зәррға: «расында, сен бойындаджәһилиясы бар адамсың», - деді. тағы да ол (оған аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтты: «менің үмметімде, олар қалдырмаған төрт нәрсе джәһилия болып табылады: шыққан тегімен мақтану, біреудін шыққан тегіне сөгіс айту, жұлдыздардан жаңбыр тілеу мен жоқтау айту». (“әл-әджуиба әл-муфида” 86).

осы себеппен, шейх әл-әлбәни сәйд қутб деген кісінің мына сөздерін қайтарған еді: «бүкіл әлем осы күндері, ислам пайда болған заманға ұқсас джәһилияда өмір сүріп жатыр. айналамыздағы барлық нәрсе джәһилия болып табылады» (“ма’алим фи-ттариқ” 11 мен 23).

тағы да осыған ұқсас сөздерді шейх бәкр әбу зайд өзінің, тыйым салынған сөздер тақырыбына арнаған әйгілі кітабына еңгізген! ("му'джәм әл-мәнаһи әл-ләфзия" 212-215).

аллаһ жақсырақ біледі!